twitterlogo facebook logo instagram youtube icon

e vierdaagsekruis kl

algemeen kl

e vierdaagsekruis kl

algemeen kl

twitterlogo facebook logo instagram youtube icon

Het kruis voor betoonde marsvaardigheid

Klik hier voor een overzicht van de beloningen.

Het Vierdaagsekruis - een medaille - is het 'kruis voor betoonde marsvaardigheid', zoals in het Koninklijk Besluit van 6 oktober 1909 is geformuleerd. Het is een medaille die door Nederlandse militairen op het uniform mag worden gedragen. Het Vierdaagsekruis behoort daardoor ook tot de officiële Nederlandse onderscheidingen.

Er geldt een 'code' voor het dragen van de medaille. Het kruis dient aan de linkerkant op de borst, ongeveer een handbreedte onder de schouder, gedragen te worden. Tevens mag slechts één medaille tegelijk worden gedragen en mag er maar één cijfer op het lint worden gespeld.

Het Vierdaagsekruis is er in brons, zilver en goud, voorzien van cijfertjes en voorzien van kroontjes en/of lauwerkransen, afhankelijk van het aantal malen dat de Vierdaagse met succes werd volbracht.

Koninklijk Besluit van 6 oktober 1909

Binnen één maand na de eerste Vierdaagse van 1 tot en met 4 september 1909 schreef de Minister van Oorlog W. Cool (1) op 2 October 1909, IIe Afd. no 143 aan de Koningin de volgende brief, met als onderwerp 'Prijs voor betoonde marschvaardigheid'.

“Door den Nederlandschen Bond voor Lichamelijke Opvoeding zijn voor het jaar 1909 verschillende wedstrijden uitgeschreven, waaronder ook vierdaagsche afstandmarschen te voet, aan welke, ingevolge de door mij verleende goedkeuring, is deelgenomen door het Leger, meer in het bijzonder door het Wapen der Infanterie. Deze afstandsmarschen toch, waarbij voor de deelnemers, met volledige bepakking, in 4 dagen 140 km moest worden afgelegd, en welke derhalve een hooge krachtprestatie vordenden, kunnen, naar dezerzijdsche meening, ook met het oog op de vereischte vooroefening, geacht worden van groot belang te zijn voor het Leger, aangezien zij o.a. te doen uitkomen, hoezeer het uithoudingsvermogen kan worden vergroot, hetgeen in engeren zin aan de marschvaardigheid der Infanterie zeer zeker ten goede komt. Als prijs voor hen, die uit het leger aan voornoemde prestatie hebben voldaan, zal, ook ten einde den prikkel tot deelneming in het vervolg aan deze wedstrijden zoo sterk mogelijk te maken, door het Hoofdbestuur van den Bond worden toegekend een verguld vijfarmig kruis. Het zou Uwer Majesteit kunnen behagen, goed te keuren, dat dit kruis ook in dienst kan worden gedragen, als zichtbaar bewijs, dat Uwe Majesteit op prijs stelt, hetgeen door den bezitter van het onderscheidingsteeken in deeze, ook in het belang van de geoefendheid van het Wapen, waartoe hij behoort, is verricht. Ik heb de eer, met den meesten eerbied, dienaangaande het welnemen van Uwe Majesteit te vragen.”

De inwilliging door de Koningin van dit verzoek blijkt uit de mededeling 'conform 6 October 1909', met daaronder de paraaf van de Koningin, op het advies van de Minister van Oorlog dd. 2 October 1909 (2). Met een kabinetscript van 7 oktober 1909 no 29 wordt door de directeur van het Kabinet der Koningin namens de Koningin meedegedeeld dat zij toestemt in het gevraagde. Deze procedure wijkt af van een formeel KB (= besluit, die zowel door de Koningin als door de verantwoordelijke minister mede wordt ondertekend (gecontrasigneerd). De oorzaak van deze afwijking ligt bij de minister, die vergeet een formeel KB voor ondertekening aan te bieden. Overigens doet dit aan de rechtskracht van dit besluit niets af, maar is daardoor wel curieus.

Met brief en beschikking van 26 oktober 1909, IIe Afd. no 156 deelt de Minister van Oorlog W. Cool aan het Wapen der Infanterie mede, dat het Hare Majesteit de Koningin heeft behaagd goed te keuren, dat het verguld vijfarmig kruis, hetwelk door het Hoofdbestuur van den Nederlandschen Bond voor Lichamelijke Opvoeding is toegekend aan de militairen (beneden den rang van officier), tot evengenoemde Wapen behoorende, die met volledige bepakking, aan de, door dien Bond in het jaar uitgeschreven vierdaagsche afstandsmarschen deelnamen, ook in dienst kan worden gedragen. De bepalende datum bij dit besluit is dus 6 oktober 1909 en niet het in bovengenoemd boek vermelde datum van 26 oktober 1909.

De Koninklijke Luchtmacht is in 1953 gevormd uit het zelfstandig militair orgaan 'Wapen der militaire Luchtvaart' van de Koninklijke Landmacht. Als zodanig beschikte men over dezelfde faciliteiten als de overige onderdelen van de landmacht, zodat daarover geen afzonderlijke Koninklijke Besluiten behoefde te worden genomen.

In het archief van het Ministerie van Defensie zouden zich in principe nog meer stukken moeten bevinden die betrekking hebben op de voorbereiding van de genoemde Koninklijke goedkeuringen (1909 en 1928). Deze stukken zijn echter als gevolg van opschoningswerkzaamheden helaas niet bewaard gebleven.

Koninklijk Besluit van 21 juni 1919 no 20 (4)

Op 19 juni 1919, Afd. B 2e Bureau no 81 schrijft de Minister van Marine aan de Koningin het volgende:

"De ondergetekende heeft de eer Uwe Majesteit zeer eerbiedig mede te deelen, dat den Nederlandschen Bond voor Lichamelijke Opvoeding aan militairen, die met volledige bepakking deelnemen en aan de gestelde eischen voldoen, een verguld bondskruis wordt uitgereikt. Voor hen, die dit kruis voor de tweede maal verwerven, wordt het versierd met een verguld kroontje, terwijl zij, die het bondskruis meer dan tweemaal verdiend hebben een verguld cijfer ontvangen, aangevende het aantal keeren dat aan de voorwaarden is voldaan. Bij uitreiking van het cijfer 5 ontvangen de betrokkenen een geëmailleerd zilveren kruis. Ondergeteekende acht het wel gewenscht om het personeel der zeemacht, dat voor toekenning van de voormelde onderscheidingsteekenen in aanmerking is gekomen, te vergunnen dit onderscheidingsteeken op de uniform te dragen, zulks bij wijze van erkenning van de prestaties der betrokkenen op het gebied der marschvaardigheid. Indien Uwe Majesteit zich met het vorenstaande zal kunnen vereenigen moge het Hoogstderzelve behagen daarvan te doen blijken door bekrachtiging van het hierbij aangeboden ontwerp-besluit.”

Koningin Wilhelmina ondertekent op 21 juni 1919 het KB no 20. Het aardige van dit KB is, dat ook de draaginstructie van het model-bondskruis wordt vastgelegd. Als gevolg van een bominslag op 26 februari 1945 in het gebouw van het Ministerie van Marine aan de Fluwelen Burgwal te Den Haag zijn de stukken uit de periode 1900-1928 in vlammen opgegaan. Jaarbeschikkingen tot 1919 zijn daarom niet beschikbaar. Wel is bekend dat personeel van de Marine aan de Vierdaagse van 1911 reeds meeliepen. Met name: M. Conijn, W. Pijnacker, J Stroobach en J. Werman, allen van de gymnastiekschool van de Marine (5). Na 1928 zijn er geen KB’s of ministeriële beschikkingen over het bondskruis meer afgegeven.

Noten

• 1. Jaarboek parlement en kiezer (68e jg.) tabel van de ministeries, 1908 - 1918.
Wouter Cool, Luitenant-Generaal en later lid van de Raad van State was in het Kabinet Heemskerk (12.02.1908 - 29.08.1913), Minister van Oorlog in de periode 27.07.1909 tot 04.01.1911. Reden van aftreden: aanvaarding door de Tweede Kamer van de motie Duymaer van Twist betreffende de financiële positie van de officieren. Voorts was hij ontwerper van de Chassé-kazerne te Breda en stimulator van de sportdagen van het veldleger, 6e Regiment Infanterie. Van de Bredase Vierdaagse (24 t/m 27 juni 1924) en de Chassé-kazerne is een film bewaard gebleven van 8.49 minuten (familiearchief Van Rijn, collectie CRPA 1228, inv. nr. 10.34).
• 2. ARA Den Haag, nummer toegang 2.02.14 inventarisnummer 5542.
• 3. ARA Den Haag, nummer toegang 2.02.14 inventarisnummer 7156.
• 4. ARA Den Haag, nummer toegang 2.02.14 inventarisnummer 6460.
• 5. Kwartieren van her en der I. Vriendelijke mededeling van Marcel M. Claassen.

Meedoen aan de Vierdaagse in 2018?
Vanaf januari vindt u de reglementen voor de 102de Vierdaagse op deze website.

webshop banner

Disclaimer | Cookies | 2017 © Vierdaagse